Angst voor slechte punten leidt tot middelmaat: de Gauss curve als oplossing

“2 negentjes!”, zei ik fier toen ik mijn eerste rapport van de lagere school mee naar huis kreeg. De 99% was mijn beloning voor het goed opletten in de klas en geconcentreerd de toetsen invullen. In het hoger onderwijs werden die 2 negentjes eerder 2 zesjes, maar toch hebben punten mij altijd geholpen om vooruit te komen.
Waar ben je goed in? Het antwoord op die vraag is relatief, namelijk relatief ten opzichte van hoe goed anderen in iets zijn. Tenzij je alleen op een eiland leeft is het interessant om die dingen te doen waar je beter in bent dan anderen. Het geeft je meer voldoening en het zorgt dat we samen, als samenleving, meer gedaan krijgen. Simpel.

In het onderwijs houdt men niet zo van punten. Ik weet niet goed waarom. Het lijkt op de TV maker die zegt nooit TV te kijken en de reclamejongens die roepen dat reclame niet meer werkt. Onderwijs is dé kans voor jonge mensen om te ontdekken wat hun wel en niet ligt. Passie en talent losweken, zou Jef Staes zeggen. De vraag “doe ik het goed?” verdient een duidelijk antwoord. Leerlingen hebben recht op hun punten. Zo weten ze waar ze voor werken en waar ze goed in zijn.

Het systeem van punten geven op zich zou ik wel hervormen. In de natuur zien we dat veel verdelingen de vorm van een Gauss curve aannemen. Wanneer je de wiskundekennis van een groep leerlingen op een curve uitzet zal je zien dat deze ook een Gaussiaanse verdeling met een bepaalde spreiding volgt: 10% bakt er niks van, 10% blinkt uit, 40% zit op de middenmoot en de rest hangt daar wat tussen. Mij lijkt het interessant om voor jezelf te weten waar je staat: kan ik mee met de middenmoot, ben ik lichtjes slechter of ben ik bij de uitblinkers? Met punten zoals we die vandaag kennen weet je dit niet: mijn dochter had 70% op Latijn, maar is dit nu goed of slecht?

In de afgelopen jaren heeft het onderwijs hier op verschillende manier op gereageerd. De punten zijn al eens afgeschaft en door graden vervangen (“ik heb een A op wiskunde”). Het klasgemiddelde verscheen op het rapport. Later werd dit vervangen door de (statistisch meer relevante) mediaan. Vandaag wordt er weer gepleit voor de afschaffing van punten. Men is bang van de cijfers. Bang voor teleurstelling, demotivatie en het afschrijven van kinderen. Het resultaat laat zich raden.

Beste onderwijsmensen, ik trek jullie onderzoek over het negatieve effect van punten geven niet in twijfel. Maar zou het niet kunnen dat dit effect een gevolg is van een mentaliteitsprobleem? Sinds het onderwijs zich op de middenmoot is gaan concentreren en er naar streeft dat iedereen moet meekunnen zijn kinderen het niet meer gewend om slecht te scoren. Nog erger: je mag niet meer beter zijn dan de anderen. Of toch niet te duidelijk. Of het mag niet gezegd zijn. Wie ergens goed in is en daar hard voor werkt, mag niet meer fier zijn.

Het onderwijs heeft in eerste instantie een vormende taak. Jongeren moeten gevormd worden om een rol in onze maatschappij op te nemen. Daarbij moeten ze ontdekken waar ze goed in zijn en moeten ze leren dat het OK is dat sommige mensen beter zijn dan anderen. We zijn niet allemaal gelijk en wanneer we toch doen alsof dat wel zo is dan zullen we samen niet ver geraken. Sommige mensen kennen meer succes dan anderen. Dat is zo op de schoolbanken en dat is zo in het echte leven. Onze samenleving moet opnieuw een mentaliteit krijgen waarbij succes gevierd kan worden en daar speelt het onderwijs een belangrijke rol in.

Om het met Thomas Jefferson te zeggen: “Er is geen groter onrecht dan de gelijke behandeling van ongelijken”.

(geïnspireerd op een Facebook discussie met Yves Hanoulle)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s