Holacracy: een halfslachtig geval voor Mr. Spock

Wat is holacracy?

Holacracy is een systeem om organisaties te structureren, beheren en opereren. Het vervangt het traditionele top-down hiërarchisch model door een vorm van controle waarbij de macht gedecentraliseerd is. De bedoeling is om de processen in de organisatie sneller te laten evolueren dan wat er in een top-down model mogelijk is.

Het top-down planningsproces anders bekeken

how-it-works-diagram-3.0flat-smallVorige week bespraken we de nadelen van hiërarchie voor de productiviteit van het personeel. Parallel met het hiërarchisch controlemodel (=hoe voeren we de dingen uit) zien we meestal ook een top-down planningsmodel (=wat willen we de organisatie laten doen). Dit planningsmodel gaat ervan uit dat alle wijsheid aan de top van de organisatie zit. Daar werken we de bedrijfsstrategie uit. De directeurs van de verschillende divisies maken vervolgens een tactisch plan voor hun eigen domein (bijvoorbeeld een marketingplan) en de afdelingshoofden zetten dit om in een operationeel plan (bijvoorbeeld een capaciteitsplanning voor de service afdeling). Uiteindelijk moeten de teamleads aan het uitvoerend personeel uitleggen welke taken ze moeten uitvoeren. De uitvoerende kracht heeft in dit proces nooit de kans gehad om de directie te laten weten wat het gevolg van hun beslissing zal zijn. In de wandelgangen hoor je dan dingen als “Ze zijn zeker zot geworden daarboven?” of “Als zij dat zo willen, dan zal ik dat zo doen. Maar ik trek het mij ook niet meer aan als het fout loopt.” Holacracy kan een alternatief bieden voor zowel het hiërarchisch controlemodel als voor het top-down planningsproces. Je kan deze 2 niet loskoppelen. Wanneer je aan een top-down planning vasthoudt, dan zal je gedecentraliseerde organisatie nooit functioneren.

Holacracy in de praktijk

Verandering gaat traag. Ook onze bedrijven hebben tijd nodig om zich aan te passen aan het post-industriële tijdperk. Je ziet al wat bewegen in de B-corporations nu ook Richard Branson deze steunt. Daarnaast is er Gore Technologies (jawel, van de GoreTex) die al jaren de CEO laten verkiezen door de 10.000 werknemers. Ook het technologiebedrijf Valve heeft helemaal geen bazen en e-commerce en customer care pionier Zappos kiest nu voor holacracy.

Holacracy: de basis

Het uitgangspunt is dat er 3 organigrammen bestaan: wat op papier staat, hoe het werk echt gebeurt en hoe we zouden willen dat het werkt. Holacracy wil deze 3 korter bij elkaar brengen. Hiervoor gebruiken ze een model van cirkels. Het idee is dat wanneer je autonomie geeft op het niveau van een rol dat mensen dan zeer snel inefficiënties zullen opmerken en zelf het proces aanpassen. Zo krijg je minder spanning (‘tension’ in Holacracy terminologie) tussen de situatie zoals ze op de werkvloer bestaat en zoals we zouden willen dat het is.

Holacracy: de cirkels

Elke cirkel heeft tot doel om een bepaald stukje van het werk te realiseren. Een cirkel bestaat uit een aantal personen die binnen deze cirkel een rol opnemen. Je kan in meerdere cirkels een rol hebben. Je rol kan in elke cirkel anders zijn. In elke rol vind je een stukje leiderschap terug. Sommige mensen zullen meer rollen opnemen die te maken hebben met samenwerking en gaan zo een natuurlijk leiderschap vertonen. Maar elk individu is verantwoordelijk voor zijn eigen prestaties.

Holacracy: het proces

De manier waarop er binnen holacracy gewerkt wordt is zeer strikt. Voor elke werkverdeling, elke beslissing en elk conflict is er een set regels die vertellen hoe je dit moet aanpakken. Vergelijk het met het Scrum model voor agile software ontwikkeling: je kan snel dingen wijzigen, maar je moet wel zeer strikte regels volgens. Voor informatici, die doorgaans een redelijk Mr. Spock gehalte hebben, werkt dit meestal goed. Voor andere mensen (bijvoorbeeld administratieve medewerkers of productiearbeiders) heb ik zo mijn twijfels.

Holacracy: de hiërarchie

Niet alles is wat het lijkt. Ook in holacracy vind je een strikte hiërarchie terug. Cirkels zijn hiërarchisch georganiseerd. Elke cirkel kan uit meerdere subcirkels bestaan. Wanneer die subcirkels niet meer voldoen, dan kan de hoofdcirkel die zonder pardon opdoeken of het werk wat deze cirkel moet doen wijzigen. Binnen een cirkel bestaat er dan wel een democratie, maar verticaal is er een command & control structuur.

Holacracy: oude wijn in nieuwe zakken.

Steve Denning schreef voor Forbes een grondige analyse over de oorsprong van holacracy. Het boek “The ghost in the machine“, in 1967 door Arthur Koestler geschreven, vormt de theoretische basis voor het model. Dit werk gaat ervan uit dat alles in de kosmos van nature uit hiërarchisch georganiseerd is. Hieruit vloeit voort dat hiërarchie ook de enige manier is waarop wij mensen onszelf kunnen organiseren. We hebben uiteraard wel goede systemen nodig om deze hiërarchie te laten functioneren. Wanneer deze systemen er niet zijn dan krijgen we onderdrukking en machtsspelletjes. Daarom is de term holacracy geboren: een hiërarchie met voldoende regels om een evenwicht te creëren tussen dictatuur en democratie.

Holacracy: gediskwalificeerd wegens navelstaarderij

De meeste grote organisaties hebben 2 problemen:

  1. Ze werken voor de aandeelhouder en niet voor de klant.
  2. Ze zijn inefficiënt georganiseerd

Ik geloof best dat holacracy een antwoord kan bieden op de inefficiëntie van een organisatie. Maar de zware focus op interne processen zal er niet voor zorgen dat medewerkers zullen snappen hoe hun werk bijdraagt aan de tevredenheid van de klant. Er is geen enkel horizontaal mechanisme voor externe feedback of samenwerking met klanten of leveranciers voorzien. Zelf ben ik ervan overtuigd dat enkel een extreme focus op de klant ervoor kan zorgen dat mensen binnen een organisatie, onafhankelijk van de vorm, de juiste dingen zullen doen.

Conclusie

Holacracy levert maar halfslachtig werk. Wat ben je met een efficiënte organisatie als je niet customer centric georganiseerd bent? Mijn zoektocht naar een model waarbij de klant in elk team mee aan tafel zit gaat verder.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s